PCB ย่อมาจาก printed circuit board หรือแผ่นวงจรพิมพ์ แผ่น PCB คือแผ่นแบนที่อยู่ภายในผลิตภัณฑ์อิเล็กทรอนิกส์เกือบทุกชนิด ทำหน้าที่ยึดชิ้นส่วนไว้และเชื่อมต่อชิ้นส่วนเหล่านั้นด้วยทองแดง ชื่อ "แผ่น PCB" ที่ใช้กันทั่วไปมีความหมายซ้ำซ้อน เพราะตัว B ใน PCB ย่อมาจาก board ซึ่งแปลว่าแผ่นอยู่แล้ว แต่เป็นชื่อที่คนส่วนใหญ่ใช้ ในภาษาไทยยังเรียกว่าแผงวงจรพิมพ์ และในภาษาพูดมักเรียกว่า "แผ่นปริ้น" บทความนี้อธิบายว่าแผ่นวงจรพิมพ์ทำจากวัสดุใด มีประเภทหลักใดบ้าง แผ่นวงจรเปล่าแตกต่างจากแผ่นวงจรที่ประกอบชิ้นส่วนแล้วและจากไมโครชิปอย่างไร และเทคโนโลยีนี้พัฒนามาอย่างไรตั้งแต่สิทธิบัตรยุคแรกจนถึงแผ่นวงจรที่ผลิตในประเทศไทยในปัจจุบัน
ประเด็นสำคัญ
- แผ่นวงจรพิมพ์คือชิ้นงานที่ใช้ตัวนำทองแดงสร้างการเชื่อมต่อทางไฟฟ้าระหว่างชิ้นส่วนต่าง ๆ[1] แผ่นวงจรส่วนใหญ่สร้างบน FR-4 ซึ่งเป็นแผ่นลามิเนตอีพอกซีเสริมใยแก้ว[3]
- แผ่นวงจรมีตั้งแต่แบบหน้าเดียวที่มีทองแดงหนึ่งชั้น ไปจนถึงแบบสองหน้าและแบบหลายชั้นที่มีทองแดงซ้อนกันหลายชั้น[2] และยังมีโครงสร้างแบบ HDI แบบอ่อน และแบบแข็งผสมอ่อน สำหรับงานออกแบบที่หนาแน่นหรือต้องโค้งงอ[6][7]
- แผ่นวงจรเปล่าจะกลายเป็น PCBA เมื่อบัดกรีชิ้นส่วนลงบนแผ่นแล้ว[5] ส่วนไมโครชิปเป็นผลิตภัณฑ์อีกชนิดหนึ่ง คือวงจรที่สมบูรณ์บนซิลิคอนชิ้นเดียว[8]
- แนวคิดนี้ย้อนกลับไปถึงสิทธิบัตรอังกฤษที่ Albert Hanson ยื่นขอในปี 1903[9] Paul Eisler สร้างวิทยุที่ใช้วงจรพิมพ์ในปี 1942[12] และวงจรพิมพ์เข้าสู่การผลิตจำนวนมากในช่วงต้นปี 1945 ในชนวนระเบิดแบบตรวจจับระยะใกล้ด้วยคลื่นวิทยุ (radio proximity fuze)[13]
- ประเทศไทยผลิตแผ่นวงจรมูลค่า 5.06 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2025 คิดเป็นประมาณร้อยละ 5.4 ของผลผลิตโลก[22] KCE Electronics ผู้ผลิตแผ่นวงจรรายหนึ่งของไทยที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ก่อตั้งขึ้นในปี 1982[20]
PCB คืออะไร
แผ่นวงจรพิมพ์ (PCB) คือชิ้นงานอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้ตัวนำทองแดงสร้างการเชื่อมต่อทางไฟฟ้าระหว่างชิ้นส่วนต่าง ๆ[1] แผ่นวงจรทำหน้าที่สองอย่างพร้อมกัน คือยึดชิ้นส่วนทุกชิ้นไว้ในตำแหน่งที่แน่นอน และใช้ลายทองแดงนำสัญญาณและไฟเลี้ยงจากชิ้นส่วนหนึ่งไปยังชิ้นส่วนถัดไป ก่อนจะมีแผ่นวงจรพิมพ์ การเชื่อมต่อเหล่านี้ทำด้วยสายไฟทีละเส้น ส่วนแผ่นวงจรพิมพ์สร้างรูปแบบการเชื่อมต่อแบบเดียวกันไว้ในชิ้นงานชิ้นเดียวที่ผลิตซ้ำได้
อักษรย่อ PCB ยังหมายถึง polychlorinated biphenyls ซึ่งเป็นสารเคมีอุตสาหกรรมกลุ่มหนึ่งที่ไม่เกี่ยวข้องกับแผ่นวงจร
แผนภาพ PCB: ส่วนประกอบของแผ่น PCB
แผนภาพนี้แสดงภาพตัดขวางของแผ่นวงจรสี่ชั้น ส่วนที่ 1 และ 2 เพิ่มเข้ามาในขั้นตอนการประกอบแผ่นวงจร ส่วนที่ 3 ถึง 11 รวมกันเป็นแผ่นวงจรเปล่าที่โรงงาน PCB ส่งมอบ
เพิ่มในขั้นตอนประกอบ (PCBA)
- 1ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์: ในภาพคือตัวต้านทานแบบติดพื้นผิว และชิ้นส่วนแบบขาเสียบทางด้านขวา ชิ้นส่วนถูกติดตั้งในขั้นตอนการประกอบ
- 2จุดบัดกรี: โลหะที่ยึดชิ้นส่วนเข้ากับแผ่นรองและนำกระแสไฟฟ้า
แผ่นวงจรเปล่า (PCB)
- 3แผ่นรอง (pad): ทองแดงส่วนที่เปิดไว้สำหรับบัดกรีชิ้นส่วน เคลือบด้วยผิวสำเร็จ เช่น ENIG หรือ HASL
- 4ลายวงจร (trace): เส้นทองแดงที่นำสัญญาณหรือไฟเลี้ยงระหว่างแผ่นรอง
- 5โซลเดอร์มาสก์: สารเคลือบป้องกัน ส่วนใหญ่เป็นสีเขียว ปิดทับทองแดงทั้งหมดยกเว้นแผ่นรอง
- 6ซิลค์สกรีน: ตัวอักษรและเส้นที่พิมพ์ไว้เพื่อระบุชิ้นส่วน เช่น R1 หรือ U1
- 7รูชุบทะลุ (plated through hole): รูเจาะที่ชุบทองแดงไว้ด้านใน ขาชิ้นส่วนสอดผ่านและบัดกรีไว้
- 8เวีย (via): รูชุบขนาดเล็กที่เชื่อมชั้นทองแดง และไม่มีชิ้นส่วนสอดอยู่
- 9พรีเพร็ก: ผ้าใยแก้วชุบเรซิน ยึดชั้นต่าง ๆ เข้าด้วยกันและเป็นฉนวน
- 10ชั้นทองแดงภายใน: วงจรหรือระนาบกราวด์ที่ฝังอยู่ในแผ่นวงจรหลายชั้น
- 11แกน (core): แผ่นลามิเนตที่บ่มแล้ว ส่วนใหญ่เป็นใยแก้วกับอีพอกซี FR-4 ให้ความแข็งแรงแก่แผ่นวงจร
แผ่น PCB ทำจากอะไร
แผ่นวงจรส่วนใหญ่เริ่มต้นจาก FR-4 ซึ่งเป็นแผ่นลามิเนตอีพอกซีเสริมใยแก้วที่มีความคงทนไดอิเล็กทริก (dielectric strength) สูง มีระดับการติดไฟ UL 94 V-0 และมีอัตราส่วนความแข็งแรงต่อน้ำหนักที่ดี[3] ฟอยล์ทองแดงที่ผิวของแผ่นลามิเนตจะผ่านการกัดให้เหลือเป็นลายวงจร แผ่นวงจรหลายชั้นสร้างขึ้นด้วยการอัดชั้น (lamination) โดยนำฟอยล์ทองแดง พรีเพร็ก และแผ่นแกนชั้นใน (inner-layer core) มาอัดยึดติดกันภายใต้อุณหภูมิและแรงดันที่ควบคุม[4] จากนั้นจึงเคลือบแผ่นวงจรที่ผลิตเสร็จด้วยโซลเดอร์มาสก์ (solder mask) ทำผิวสำเร็จ (surface finish) บนแผ่นรองบัดกรี (pad) ที่เปิดโล่ง และพิมพ์ตัวอักษรและสัญลักษณ์ด้วยซิลค์สกรีน (silkscreen)[4]
| ชั้น | วัสดุ | หน้าที่ |
|---|---|---|
| แผ่นแกน (core) | แผ่นลามิเนตใยแก้วและอีพอกซี FR-4 | ให้ความแข็งแรงแก่แผ่นวงจร และเป็นฉนวนระหว่างชั้นทองแดง |
| ทองแดง | ฟอยล์ทองแดง | นำสัญญาณและไฟเลี้ยงในรูปของลายวงจร แผ่นรองบัดกรี และระนาบทองแดง (plane) |
| พรีเพร็ก | ผ้าใยแก้วชุบเรซิน | ยึดชั้นต่าง ๆ ของแผ่นวงจรหลายชั้นเข้าด้วยกัน |
| โซลเดอร์มาสก์ | สารเคลือบพอลิเมอร์ โดยทั่วไปเป็นสีเขียว | ปกป้องทองแดง และป้องกันไม่ให้บัดกรีเชื่อมข้ามระหว่างจุดบัดกรี |
| ผิวสำเร็จ | ENIG, HASL, OSP และอื่น ๆ | รักษาให้แผ่นรองบัดกรีที่เปิดโล่งยังบัดกรีได้ |
| ซิลค์สกรีน | หมึกพิมพ์ | แสดงหมายเลขชิ้นส่วนและเส้นขอบตำแหน่งชิ้นส่วน |
ประเภทของ PCB
การจัดประเภทแผ่นวงจรเบื้องต้นใช้จำนวนชั้นทองแดงเป็นเกณฑ์ แผ่นวงจรหน้าเดียวมีทองแดงหนึ่งชั้น แผ่นวงจรสองหน้ามีทองแดงทั้งสองด้านของวัสดุฐาน (substrate) แผ่นเดียว และแผ่นวงจรหลายชั้นมีทองแดงหลายชั้นซ้อนกัน[2]
| ประเภท | โครงสร้าง |
|---|---|
| หน้าเดียว (single-sided) | ทองแดงหนึ่งชั้นบนด้านเดียวของวัสดุฐาน |
| สองหน้า (double-sided) | ทองแดงบนทั้งสองด้านของวัสดุฐานหนึ่งชั้น |
| หลายชั้น (multilayer) | ทองแดงตั้งแต่สามชั้นขึ้นไปที่อัดรวมเป็นแผ่นเดียว |
| HDI (การเชื่อมต่อความหนาแน่นสูง) | ลายวงจรละเอียดและไมโครเวียที่เจาะด้วยเลเซอร์ สำหรับงานออกแบบที่หนาแน่น |
| แผ่นวงจรอ่อน และแผ่นวงจรแข็งผสมอ่อน (rigid-flex) | ฟิล์มพอลิอิไมด์ที่โค้งงอได้ ใช้เพียงอย่างเดียว หรือใช้เชื่อมส่วนที่เป็นแผ่นแข็ง |
แผ่นวงจรเชื่อมต่อความหนาแน่นสูง (HDI) ใช้ไมโครเวีย (microvia) เชื่อมชั้นวงจรเข้าด้วยกัน ไมโครเวียคือรูขนาดเล็กที่เจาะด้วยเลเซอร์ผ่านชั้นไดอิเล็กทริกที่บาง[6] ในแผ่นวงจรแข็งผสมอ่อน ฟอยล์พอลิอิไมด์ที่โค้งงอได้ตั้งแต่หนึ่งแผ่นขึ้นไปอัดรวมอยู่ในโครงสร้างทั้งหมดและเชื่อมส่วนที่เป็นแผ่นแข็งเข้าด้วยกัน ทำให้แผ่นวงจรพับเข้าไปอยู่ในพื้นที่แคบได้[7]
PCB กับ PCBA และไมโครชิปต่างกันอย่างไร
แผ่นวงจรพิมพ์เปล่า (bare board) ยังไม่มีชิ้นส่วนติดตั้งอยู่ การประกอบแผ่นวงจร (PCB assembly) คือกระบวนการติดตั้งชิ้นส่วนทั้งหมดที่ต้องใช้ลงบนแผ่นวงจร[5] และผลลัพธ์ที่ได้เรียกว่า PCBA (printed circuit board assembly) หรือแผ่นวงจรพิมพ์ที่ประกอบชิ้นส่วนแล้ว ไมโครชิปเป็นผลิตภัณฑ์ชนิดที่สาม คือวงจรไฟฟ้าที่สมบูรณ์ซึ่งสร้างขึ้นบนชิปซิลิคอนชิ้นเดียว[8] แล้วจึงนำไปบรรจุในแพ็กเกจและบัดกรีลงบนแผ่นวงจร บทความของ MPBxChange เรื่องวัสดุ PCB แสดงภาพเปรียบเทียบแผ่นวงจรพิมพ์กับไมโครชิปไว้เคียงกัน
ขั้นตอนการผลิตแผ่น PCB
แผ่นวงจรหลายชั้นโดยทั่วไปผ่านขั้นตอนการผลิตดังนี้[4]
- ถ่ายลายวงจรของชั้นในแต่ละชั้นลงบนแผ่นลามิเนตเคลือบทองแดง (copper-clad laminate) แล้วกัดทองแดงส่วนที่ไม่ต้องการออก
- นำชั้นในมาวางซ้อนกับพรีเพร็กและฟอยล์ทองแดง แล้วอัดชั้นด้วยความร้อนและแรงดัน
- เจาะรู แล้วชุบทองแดงที่ผนังรูเพื่อเชื่อมต่อชั้นวงจรเข้าด้วยกัน
- ถ่ายลายวงจรของชั้นนอก ชุบโลหะ และกัดลาย
- เคลือบโซลเดอร์มาสก์ ทำผิวสำเร็จ และพิมพ์ตัวอักษรและสัญลักษณ์ด้วยซิลค์สกรีน
- ทดสอบทางไฟฟ้าและตรวจสอบแผ่นวงจรทุกแผ่น
เอกสารที่ผู้ซื้อขอจากโรงงานได้ในแต่ละขั้นตอนเหล่านี้อธิบายไว้ในบทความ สิ่งที่ควรขอจากโรงงาน PCB
ประวัติแผ่นวงจรพิมพ์
| ปี | พัฒนาการ |
|---|---|
| 1903 | Albert Hanson ยื่นขอสิทธิบัตรในอังกฤษสำหรับตัวนำของสายเคเบิลที่วางอยู่บนชั้นฉนวนกระดาษ |
| 1925 | Charles Ducas ได้รับสิทธิบัตรวิธีพิมพ์ลายวงจรนำไฟฟ้าลงบนพื้นผิวรองรับ |
| 1936 ถึง 1942 | Paul Eisler ทดลองวงจรพิมพ์ในลอนดอน และสร้างวิทยุที่ใช้วงจรพิมพ์ |
| 1945 | วงจรพิมพ์เข้าสู่การผลิตจำนวนมากในชนวนระเบิดแบบตรวจจับระยะใกล้ด้วยคลื่นวิทยุ |
| 1949 ถึง 1956 | กระบวนการ "Auto-sembly" ของเหล่าทหารสื่อสาร กองทัพบกสหรัฐฯ ซึ่งได้รับสิทธิบัตรในปี 1956 |
| 1953 | มีการพัฒนาแผ่นวงจรที่มีรูชุบทะลุ (plated through hole) |
| 1963 | สิทธิบัตรฉบับหนึ่งบรรยายแผ่นวงจรหลายชั้นที่เชื่อมต่อกันด้วยรูชุบทะลุ |
| 1984 ถึง 1991 | แผ่นวงจร HDI ที่เจาะด้วยเลเซอร์เข้าสู่การผลิตในสหรัฐอเมริกาและญี่ปุ่น |
| 1994 | การติดตั้งบนผิว (surface mount) คิดเป็นประมาณ 75% ของชิปในแพ็กเกจที่จัดส่ง |
สิทธิบัตรอังกฤษที่ Albert Hanson ยื่นขอในปี 1903 บรรยายถึงตัวนำแบบเปลือยหรือเคลือบวาร์นิชบาง ๆ ที่วางอยู่บนชั้นกระดาษหรือวัสดุฉนวนที่คล้ายกัน[9] ในปี 1925 Charles Ducas ได้รับสิทธิบัตรวิธีพิมพ์ชั้นวัสดุนำไฟฟ้าลงบนพื้นผิวรองรับในรูปของวงจรไฟฟ้า[10]
Paul Eisler ผู้ลี้ภัยชาวออสเตรียในลอนดอน สร้างวิทยุที่ใช้วงจรพิมพ์ในปี 1942 หลังจากเริ่มทดลองมาตั้งแต่ปี 1936[12] สิทธิบัตรสหรัฐอเมริกาของเขาซึ่งได้รับในปี 1948 ครอบคลุมการสร้างตัวนำโลหะให้อยู่ในตำแหน่งบนวัสดุรองรับที่เป็นฉนวน ด้วยกระบวนการที่อาศัยการพิมพ์[11] รายงานปี 1947 ของ National Bureau of Standards (สำนักงานมาตรฐานแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา) บันทึกว่าวงจรพิมพ์เข้าสู่การผลิตจำนวนมากในช่วงต้นปี 1945 ในชนวนระเบิดแบบตรวจจับระยะใกล้ด้วยคลื่นวิทยุสำหรับกระสุนปืนครก ซึ่งสำนักงานดังกล่าวเป็นผู้พัฒนา[13]
หลังสงคราม นักวิทยาศาสตร์สองคนของเหล่าทหารสื่อสาร (Signal Corps) คือ Moe Abramson และ Stanislaus Danko พัฒนากระบวนการ "Auto-sembly" ขึ้นในปี 1949 ซึ่งปั๊มรูบนแผ่นวงจรสำหรับขาของชิ้นส่วน[14] สิทธิบัตรของทั้งสองซึ่งได้รับในปี 1956 เป็นวิธีบัดกรีชิ้นส่วนทุกชิ้นพร้อมกันในครั้งเดียว โดยจุ่มด้านที่มีลายวงจรของแผ่นลงในอ่างบัดกรี[15] รายงานของ Dataquest ปี 1993 ระบุว่าแผ่นวงจรที่มีรูชุบทะลุเกิดขึ้นในปี 1953 โดยเข้ามาแทนการเดินสายวงจรด้วยมือ[16] และภายในช่วงต้นทศวรรษ 1960 สิทธิบัตรได้บรรยายถึงแผ่นวงจรหลายชั้น ซึ่งประกอบด้วยแผ่นฉนวนที่มีตัวนำวางซ้อนกันหลายแผ่น และเชื่อมต่อกันด้วยรูชุบทะลุที่ชุบต่อเนื่องตลอดทุกชั้น[17]
การเปลี่ยนแปลงสองประการในเวลาต่อมาเป็นตัวกำหนดลักษณะของแผ่นวงจรในปัจจุบัน เทคโนโลยีการติดตั้งบนผิว (surface-mount technology) วางชิ้นส่วนไว้บนผิวของแผ่นวงจร และภายในปี 1994 คิดเป็นประมาณร้อยละ 75 ของชิปในแพ็กเกจที่จัดส่ง ขณะที่การติดตั้งแบบเสียบขาผ่านรู (through-hole) คิดเป็นร้อยละ 17[18] แผ่นวงจรความหนาแน่นสูงที่มีไมโครเวียเจาะด้วยเลเซอร์ปรากฏขึ้นในปี 1984 กับแผ่นวงจรคอมพิวเตอร์ของ Hewlett-Packard และในปี 1991 ที่ญี่ปุ่นกับ Surface Laminar Circuits[19]
การผลิต PCB ในประเทศไทย
การผลิตแผ่นวงจรในประเทศไทยมีมาตั้งแต่ทศวรรษ 1980 เป็นอย่างน้อย KCE Electronics ก่อตั้งเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 1982 และเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยในเดือนสิงหาคม 1988[20] ธุรกิจแผ่นวงจรพิมพ์ของ Fujikura ตั้งโรงงานในไทยที่นวนครในปี 1988[21]
อุตสาหกรรมนี้เติบโตเร็วที่สุดในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา TPCA ประมาณมูลค่าการผลิต PCB ของไทยไว้ที่ 5.06 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2025 เพิ่มขึ้นร้อยละ 22.4 จากปีก่อนหน้า และคิดเป็นประมาณร้อยละ 5.4 ของการผลิตทั้งโลก[22] ทำเนียบของ MPBxChange มีโรงงาน PCB ในไทย 39 แห่ง ในจำนวนนี้ 33 แห่งเปิดดำเนินการแล้วหรืออยู่ระหว่างเพิ่มกำลังการผลิต ข้อมูลเจ้าของ ที่ตั้ง และโครงการที่อยู่ระหว่างดำเนินการของโรงงานเหล่านี้อยู่ในบทความ การขยายฐานการผลิต PCB ในไทย
ข้อมูลและวิธีการ
บทความนี้ใช้ข้อมูลจากแหล่งข้อมูลสาธารณะซึ่งเข้าถึงทั้งหมดเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2026 ได้แก่ บันทึกสิทธิบัตรใน Google Patents คอลเลกชันของพิพิธภัณฑ์และหอจดหมายเหตุ รายงานของรัฐบาลสหรัฐอเมริกาปี 1947 รายงานตลาดของ Dataquest ที่เก็บไว้ในคลังเอกสาร หน้าข้อมูลนักลงทุนสัมพันธ์ของบริษัท หน้าข้อมูลทางเทคนิคของผู้ผลิต PCB และสื่อการค้า วันที่ในบทความเป็นไปตามที่แต่ละแหล่งระบุ ในกรณีที่แหล่งข้อมูลบรรยายเรื่องชนวนระเบิดในช่วงสงครามไว้แตกต่างกัน บทความนี้ใช้ถ้อยคำตามรายงานปี 1947 ของ National Bureau of Standards ภาพตัดขวางของแผ่นวงจรเป็นแผนภาพที่ MPBxChange จัดทำขึ้น โดยสัดส่วนในภาพมีไว้เพื่อประกอบคำอธิบายเท่านั้น
แหล่งอ้างอิง
ชื่อเอกสารและข้อความที่อ้างคงไว้ตามภาษาของแหล่งต้นฉบับ
- บริษัท Zachariah Peterson (2020). What is a PCB and Intro to PCB Design. Altium. กลับไปที่เนื้อหา
- บริษัท The Sierra Circuits Team (2019). What is a PCB?. Sierra Circuits. กลับไปที่เนื้อหา
- บริษัท Milan Yogendrappa (2021). Why FR4 Material is Commonly used in PCB Fabrication?. Sierra Circuits. กลับไปที่เนื้อหา
- บริษัท Sierra Circuits (2025). PCB Manufacturing Process. Sierra Circuits. กลับไปที่เนื้อหา
- บริษัท Sierra Circuits (2021). PCB Assembly Process. Sierra Circuits. กลับไปที่เนื้อหา
- บริษัท Würth Elektronik (2026). HDI Microvia PCBs. Würth Elektronik eiSos GmbH & Co. KG (we-online.com). กลับไปที่เนื้อหา
- บริษัท Würth Elektronik (2026). RIGID.flex PCB solutions. Würth Elektronik eiSos GmbH & Co. KG (we-online.com). กลับไปที่เนื้อหา
- วิชาการ Computer History Museum (2026). 1959: Practical Monolithic Integrated Circuit Concept Patented. Computer History Museum (The Silicon Engine). กลับไปที่เนื้อหา
- ทางการ Albert Parker Hanson (1903). Improvements in or connected with Electric Cables and the Jointing of the same (GB190304681A). Google Patents. กลับไปที่เนื้อหา
- ทางการ Charles Ducas (1925). Electrical apparatus and method of manufacturing the same (US1563731A). Google Patents. กลับไปที่เนื้อหา
- ทางการ Paul Eisler (1948). Manufacture of electric circuit components (US2441960A). Google Patents. กลับไปที่เนื้อหา
- วิชาการ Science Museum Group (2026). Radio set containing original printed circuit boards. Science Museum Group Collection. กลับไปที่เนื้อหา
- ทางการ Cledo Brunetti and Roger W. Curtis (1947). Printed Circuit Techniques (National Bureau of Standards Circular 468). National Bureau of Standards, US Department of Commerce (hosted by NIST). กลับไปที่เนื้อหา
- ทางการ Susan Thompson, CECOM Command Historian (2026). Historical Innovations pave the way for current microelectronic mission at CECOM. U.S. Army (army.mil). กลับไปที่เนื้อหา
- ทางการ Moe Abramson and Stanislaus F. Danko (1956). Process of assembling electrical circuits (US2756485A). Google Patents. กลับไปที่เนื้อหา
- ข้อมูล Dataquest Incorporated (1993). Integrated Circuit Packaging Trends Focus Report. Dataquest (archived by the Computer History Museum). กลับไปที่เนื้อหา
- ทางการ Donald E. Bedson, Salvatore A. Di Nuzzo and Anthony C. Suleski (Hazeltine Research, Inc.) (1963). Multiplanar printed circuits and methods for their manufacture (US3102213A). Google Patents. กลับไปที่เนื้อหา
- ข้อมูล Dataquest Incorporated (1995). Integrated Circuit Packaging Focus Report. Dataquest (archived by the Computer History Museum). กลับไปที่เนื้อหา
- บริษัท Happy Holden (2019). Get to Know Microvia Manufacturing Processes and HDI Substrates. Altium. กลับไปที่เนื้อหา
- บริษัท KCE Electronics Public Company Limited (2026). Company's Business. KCE Electronics (investor relations website). กลับไปที่เนื้อหา
- บริษัท Fujikura Printed Circuits Ltd. (2023). History | Corporate information for Fujikura Printed Circuits Ltd.. Fujikura Printed Circuits Ltd.. กลับไปที่เนื้อหา
- ข้อมูล TPCA (Taiwan Printed Circuit Association) (2026). AI, Geopolitics Drive Southeast Asia's High-End PCB Ecosystem. I-Connect007 (IPC Publishing Group Inc.). กลับไปที่เนื้อหา
วิธีอ้างอิง: MPBxChange (2026). PCB คืออะไร: แผ่น PCB (แผ่นวงจรพิมพ์) ส่วนประกอบ ประเภท และประวัติ. งานวิจัยของ MPBxChange. https://www.mpbxchange.com/th/research/what-is-a-pcb-board-printed-circuit-board-history
